Niewypłacalność a upadłość

Niewypłacalność i upadłość to pojęcia na pozór podobne, w rzeczywistości jednak są to instytucje o odmiennej naturze prawnej. Dowodzi tego chociażby sposób uregulowania tych kwestii w ustawie z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 498, dalej PU), Zgodnie jej art. 21. ust. 1.ustawy Dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Podstawa do ogłoszenia upadłości jest z kolei wyrażona w art. 10 Prawa upadłościowego, który stanowi, że upadłość ogłasza się w stosunku do Dłużnika, który stał się niewypłacalny.

Pojęcie niewypłacalności wyjaśnione jest w art. 11 PU. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Art. 11 ust. 1a tej ustawy wprowadza domniemanie prawne, że Dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu przez niego zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Do zobowiązań pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nie wlicza się zobowiązań przyszłych, w tym zobowiązań pod warunkiem zawieszającym oraz zobowiązań wobec wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 PU Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten trwa ponad dwadzieścia cztery miesiące. Przy obliczaniu wartości majątku nie wlicza się do niego składników niewchodzących w skład masy upadłości.

Kolejne domniemanie prawne wprowadza ust. 5 tego artykułu, zgodnie z którym zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten trwa dłużej niż dwadzieścia cztery miesiące.

Konkludując, niewypłacalność jest więc stanem faktycznym (pewną sytuacją rzeczywistą), w którym Dłużnik nie jest w stanie regulować swych wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Upadłość jest stanem prawnym zaistniałym w następstwie ogłoszenia upadłości przez sąd upadłościowy w konsekwencji zaistnienia stanu niewypłacalności przedsiębiorcy. Upadłość określana jest mianem egzekucji uniwersalnej, ponieważ prowadzona jest na rzecz wszystkich wierzycieli dłużnika, ze wszystkich składników jego majątku jednocześnie. By móc ogłosić upadłość danego podmiotu musi on posiadać tak zwaną zdolność upadłościową określoną w art. 5-9 PU. Można więc np. ogłosić upadłość przedsiębiorcy, osoby fizycznej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej, które nie prowadzą działalności gospodarczej.

Wniosek o ogłoszenie upadłości musi zostać złożony przed dany podmiot lub jego zarządcę w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości do wydziału upadłościowego (lub w przypadku braku takiego wydziału w danym sądzie – do wydziału gospodarczego) we właściwym miejscowo sądzie rejonowym. Wniosek może złożyć zarówno sam dłużnik, jak też jego wierzyciel. W przypadku, gdy spełnione zostaną wszelkie prawem wymagane przesłanki Sąd postanowieniem ogłosi upadłość danego podmiotu. Dalsze elementy procedury upadłościowej zostaną omówione w kolejnych postach publikowanych na tym blogu, do których lektury już teraz Państwa serdecznie zapraszam.

Paweł Wielkanowski